Zer ikusi Kordobako Juderian (judu-auzoan) eta zein ordenatan

Sinagoga, lehenik

Judíos kaleko 20. zenbakian dago, eta hirian gordetzen den tenplu hebrear bakarra da. Ekialdeko hormako inskripzio batek 1314 eta 1315 artean datatzen du. Sinagoga gisa erabili zen 1492ko kanporatzera arte, gero beste erabilera batzuk izan zituen, eta 1885ean Monumentu Nazional izendatu zuten.

Eraikin txikia da. Patio batetik eta atari batetik sartzen da, eta otoitz-aretoa 40 metro koadro inguruko karratu bat da, hormak igeltsu-lan mudejarrez estalita dituena: lazeriak, landare-motiboak eta Salmoen Liburutik hartutako inskripzio hebrearrak. Ekialdeko horman hejala zegoen, Toraren biribilkiak gordetzen ziren lekua. Hegoaldeko horman, goian, emakumeen tribuna zabaltzen da, hiru balkoitxorekin.

Asteartetik igandera 9:00etatik 15:00etara zabaltzen da, irekita dagoen jaiegunak barne, eta azken bisita itxi baino hamar minutu lehenago sartzen da. Astelehenetan itxita dago, jaieguna edo jaiegun-bezpera ez bada. Sarrera doakoa da hala direla egiaztatzen duten Europar Batasuneko herritarrentzat, eta 0,30 € balio du gainerakoentzat. Sei lagunetik gorako taldeek erreserbatu egin behar dute.

Zentzuzko oinezko ibilbide bat

Ordena hau hegoaldetik iparraldera doa, Meskita-Katedraletik harresiraino, eta ez zaitu behartzen zure urratsetan atzera egitera:

• Calleja de las Flores. Irteerarik gabeko kalexka bat Meskita-Katedralaren iparraldean, hormetan lorontziak dituena; plazatxo batean amaitzen da, eta handik Katedralaren dorrea ikusten da.
• Plaza de Maimónides. Hemen dago Museo Taurino (3. zenbakia) eta hemen hasten da Judíos kalea.
• San Bartolomé kapera. Kapera mudejarra, Filosofia eta Letren Fakultatean txertatua, Averroes kalean.
• Plaza de Tiberíades. Judíos kaleko plazatxo bat, Maimonides jakintsu kordobarraren estatuarekin.
• Zoco Municipal de Artesanía. Casa de las Bulas etxearen patioa, artisauen tailerrekin.
• Sinagoga, Judíos kaleko 20. zenbakian.
• Casa de Sefarad, Sinagogaren ondoan, Averroes kalearekiko izkinan.
• Puerta de Almodóvar. Judíos kalearen amaiera eta harresi barrutiaren irteera.

Zoco eta Plaza de Maimónides

Zoco Municipal de Artesanía (udalaren artisau-azoka) 1954an inauguratu zen, Casa de las Bulas izenez ezagutzen den XVI. mendeko oinetxe batean. Barruan bi solairuko patio mudejar bat dago, laranjondoekin, palmondoekin, burdin forjatuzko farolekin eta balkoietako lorontziekin, eta inguruan Kordobako artisauen tailerrak eta erakusketak. Sartu, buelta bat eman eta artisauak lanean ikusteko lekua da.

Museo Taurino Plaza de Maimónides plazako 3.ean dago. Udalarena da: neguko ordutegian asteartetik ostiralera 8:15etik 20:15era zabaltzen da, larunbatetan 9:30etik 17:30era, eta igande eta jaiegunetan 8:15etik 14:15era, eta sarrera orokorrak 4,91 € balio du Interneteko salmenta ofizialean. Kordoban bizi direnek eta 17 urtetik beherakoek ez dute ordaintzen.

San Bartolomé kapera eta Casa de Sefarad

San Bartolomé kapera mudejarra da, Sinagoga bezala, eta egun berean ikusteak erabilera desberdineko bi eraikin mudejar alderatzeko aukera ematen du. Haren ordutegia eta prezioa denboraldiarekin aldatzen dira, eta ezin izan ditugu egunean dagoen iturri ofizial batean berretsi; beraz, komeni da atean edo turismo-bulego batean begiratzea, goiza haren inguruan antolatu aurretik.

Casa de Sefarad tradizio sefardiari buruzko museo pribatua da. XIV. mendeko egituraren zati handi bat gordetzen duen etxe batean dago, eta bildumak, liburutegia, dokumentazio-zentroa eta denda ditu. Haren ordutegia eta prezioa ere ez ditugu argitaratzen, ezin izan ditugulako haren webgunean egiaztatu.

Puerta de Almodóvar eta harresia

Juderiak Puerta de Almodóvar atetik zuen sarrera, eta ateak zutik dirau Judíos kalearen amaieran. Alboetan harresi-zatiak gordetzen dira. Leku ona da ibilbidea alderantziz hasteko, Paseo de la Victoria pasealekutik bazatoz.

Testuinguru pixka batek auzoari begiratzen laguntzen du. 1236ko konkista kristauaren ondoren, foru batek eskubideak aitortu zizkien Kordobako juduei eta auzo bat esleitu zien. 1391n Juderia erasotu eta arpilatu zuten hiru egunez, eta 1492an kanporatze-dekretua iritsi zen. Auzoa UNESCOk 1994an Gizateriaren Ondare izendatu zuen alde zaharraren parte da.

Zenbat denbora behar den eta zer ordutan dagoen jende gutxien

Sinagoga, Zoco eta ibilaldi osoarekin, goiz batek soberan ematen du. Museo Taurinora edo Casa de Sefaradera ere sartzen bazara, gorde goiz osoa.

Sinagoga 9:00etan zabaltzen da, eta Meskita-Katedraleko bisita orokorra ez da 10:00ak arte hasten astelehenetik larunbatera. Lehen ordu hori da, gure esperientzian, lasaiena Judíos kalean: taldeak Meskitaren ondoren iritsi ohi dira auzora. 15:00etatik aurrera Sinagoga itxita dago jada, baina kalean jende gutxiago egon ohi da, eta tarte ona da Calleja de las Floreseko argazkietarako.

Udan, egin ibilbidea goiz. Kaleak estuak dira eta itzala ematen dute, baina uztaileko eta abuztuko eguerdian beroak berdin estutzen du.

Astelehenak, haurrak eta gurpil-aulkiak

Astelehenetan Sinagoga eta Museo Taurino itxita daude. Kaleko ibilbidea berdin egin daiteke: plazak, Calleja de las Flores eta Puerta de Almodóvar ez daude inongo ordutegiren mende.

Haurrekin, ibilbidea laburra eta trafikorik gabea da. Sinagogako aretoa minutu gutxitan ikusten da, haien pazientziarako justu.

Auzoa kale estu eta harriztatuz osatuta dago. Zocok igogailua du, udalaren fitxaren arabera. Sinagogari buruz Junta de Andalucíak (Andaluziako gobernuak) ez du irisgarritasun-daturik argitaratzen: gurpil-aulkian bazoaz, galdetu aurretik.

Zer lotu aurretik eta ondoren

Meskita-Katedrala auzoari itsatsita dago. Goiz jaikitzen dena doan sar daiteke 8:30etik 9:30era, astelehenetik larunbatera, eta zuzenean Sinagogarantz atera, zabaltzen dutenean.

Gaia ixteko, Museo Arkeologikoak, Juderiatik kale batzuetara, Yehuda bar Akonen hilarria gordetzen du, IX. mendearen erdialdekoa, emir omeiatarren Kordoban juduak egon zirela erakusten duen aztarna material bakarra. Asteartetik larunbatera 21:00ak arte zabaltzen da neguan, eta hura ere doan da EBko herritarrentzat.

Azalduko dizun norbaitekin hobeto ulertzen den auzoa da. Turismoko gida ofizialek fatxadek esaten ez dutena kontatzen dute: non zeuden aljamaren mugak, zer esan nahi duten Sinagogako inskripzioek edo nor izan zen Maimonides.